دولت صفوى از اواخر سدهء هشتم / چهاردهم تا سده دهم / شانزدهم ، سه موج عظيم مهاجران ترك‌نژاد از شرق آناتولى و شمال سوريه به سمت بلنديهاى ايران كشيده شد . هريك از اين امواج به اتحاديه قبيله‌اى خاص تعلق داشت و رهبران هريك تمام هم‌وغم و توان خود را صرف برقرارى حكومت سياسى و منطقه‌اى كردند . هرسه اتحاديه در اين امر مهم موفق بودند ، ولى فقط سومى يعنى صفويان توانست به موفقيت درازآهنگى نائل آيد . نخستين اتحاديه تركمانان يعنى قراقويونلوها تلاش و تكاپوى خود را در سده هشتم / چهاردهم شروع كردند و امارت‌نشينى برپا ساختند كه پايتخت آن تبريز سرانجام مامشهر ايران گرديد . در سال 872 / 1467 قراقويونلوها در حالى كه در اوج قدرت خود بودند در نبردى مقهور رقيب خويش آق‌قويونلوها شدند و آنها نيز پس از پيروزى تختگاه خود را به تبريز انتقال دادند . اين شهر در سال 907 / 1501 بارديگر تختگاه سومين اتحاديه تركمانان يعنى صفويان شد كه ضمنا بر رقباى خود آق‌قويونلوها غلبه كرده بودند . صفويان همچون پيشينيان خويش ، قلمروشان را به كل سرزمين امروزى ايران گستراندند و در سرنوشت سرزمينى دخالت كردند كه اهميتى درخور در تحول امروزين ايران داشت . چگونه مىتوان اين حركت‌هاى قومى و علائق درازآهنگ قبايل ترك‌نژاد را در ايران توجيه و تبين كرد ، كشورى كه مردم آن نه ترك بودند و نه ترك‌زبان ؟ درواقع پيشينيان و قبايل مذكور پيشتر در ايران بودند - يعنى در جريان مهاجرتهاى غزها و حركتهاى توده‌اى تركان به خاور نزديك و آسياى صغير - آنها حتى براى دومين بار با فرهنگ ايران آشنا شده بودند ، چون قبل از مهاجرتشان به سمت غرب ، در آسياى ميانه تحت‌تأثير فرهنگ ايران قرار داشتند . در اسناد و مدارك دولتى و دربارى اين اتحاديه‌ها و نيز تواريخ آنها از زبان فارسى استفاده مىشد و همين نكته درصدى از ايرانى شدن آنها را فرا مىنمود . البته اين تأثيرپذيرى محدود به طبقه حاكمه آنها بود ؛ گفتنى است كه تحسين آنها از ايران و شيفتگىشان بدان و فرهنگ آن نمىتوانست تنها عامل مهاجرت كل قبايل و يا جهت‌گيرى خاص مهاجرت آنها باشد . نكته مهم ديگر اين بود كه اين تركمانان بطوركلى هيچ نوع دسترسى و ارتباطى با سپاه عثمانى نداشتند و فقط بعضى از رهبران آن‌ها بالاجبار با اشرافيت نظامى عثمانى مربوط شده بودند و آن هم بر اثر فرصت‌هايى بود كه قبل و بعد از جنگ آنقوره بدست آنها افتاد : قرايوسف رهبر قراقويونلو هنگاميكه از مقابل دشمن مشتركشان تيمور فرار كرد و به عثمانيان پناه برد ، به قواى عثمانى پيوست . در اين ايام قدرت